Co to jest sankcja kredytu darmowego i komu przysługuje?

W polskim prawie istnieje mechanizm, który pozwala konsumentom dochodzić swoich praw, jeśli kredytodawca udzielający im kredytu lub pożyczki nie dopełnił obowiązków informacyjnych przy zawieraniu umowy kredytowej. Mowa o sankcji kredytu darmowego. Warto wiedzieć, kto i w jakich okolicznościach może z niej skorzystać. Dowiedz się, co to jest SKD i na jakich warunkach można skorzystać z tego uprawnienia?

Spis treści:

1. Co to jest sankcja kredytu darmowego?
2. Sankcja kredytu darmowego – przepisy
3. Wyrok TSUE - sankcja kredytu darmowego
4. Jakich kredytów dotyczy sankcja kredytu darmowego?
5. Kiedy można skorzystać z sankcji kredytu darmowego?
6. Jak skorzystać z sankcji kredytu darmowego?
7. Sankcja kredytu darmowego - jakie banki mogą zostać pociągnięte do odpowiedzialności za naruszenie obowiązku informacyjnego?
8. Najczęściej zadawane pytania

Co to jest sankcja kredytu darmowego?

Sankcja kredytu darmowego, w skrócie SKD, to jedno z najpotężniejszych narzędzi ochrony konsumentów przewidzianych w polskim prawie. Na czym polega sankcja kredytu darmowego? Na tym, że konsument, który uzyska błędne lub niepełne informacje od banku lub innej instytucji finansowej na temat zaciąganego kredytu konsumpcyjnego, ma prawo do spłaty kwoty pożyczonego kapitału, bez żadnych kosztów dodatkowych takich jak:

• odsetki,
• prowizje,
• opłaty administracyjne,
• ubezpieczenia kredytu.

W praktyce oznacza to, że kredyt staje się darmową pożyczką.

Sankcja kredytu darmowego - przepisy

Sankcję kredytu darmowego wprowadziła ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, która stanowi, że w przypadku naruszenia przez kredytodawcę umowy o kredyt konsumencki konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie.

Do tych naruszeń należy przede wszystkim:

• niezachowanie pisemnej formy umowy o kredyt,
• niewłaściwe oznaczenie stron umowy,

a także

• brakująca, niepełna lub błędna informacja na temat:
• rodzaju kredytu,
• czasu obowiązywania umowy,
• całkowitej kwoty kredytu,
• terminu i sposobu wypłaty kredytu,
• stopy oprocentowania i warunki jej stosowania,
• rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (RRSO) i całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta ustalonej w dniu zawarcia umowy o kredyt,
• zasad i terminów spłaty kredytu,
• dodatkowych opłat, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumenckich, takich jak opłaty za prowadzenie rachunku, na którym zapisywane są transakcje związane z udzielonym kredytem,
• rocznej stopy oprocentowania zadłużenia przeterminowanego,
• sposobu zabezpieczenia i ubezpieczenia spłaty kredytu, jeżeli umowa je przewiduje,
• terminu, sposobu i skutków odstąpienia konsumenta od umowy,
• prawa konsumenta do spłaty kredytu przed terminem oraz procedury spłaty kredytu przed terminem,
• prawa kredytodawcy do otrzymania prowizji za spłatę kredytu przed terminem i o sposobie jej ustalania.

Jeśli nie jesteś pewien, czy możesz skorzystać z uprawnienia, jakim jest sankcja kredytu darmowego – kancelaria specjalizująca się w prawie finansowym pomoże Ci to ustalić.

Wyrok TSUE - sankcja kredytu darmowego

Choć instytucja sankcji kredytu darmowego nie jest w polskim prawie nowością, to w lutym br. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał przełomowy wyrok w sprawie polskich przepisów dotyczących sankcji kredytu darmowego, który znacząco wzmocnił pozycję konsumentów w sporach z bankami w sprawach o SKD.

Niedawny wyrok TSUE w sprawie sankcji kredytu darmowego poruszył trzy istotne zagadnienia, takie jak obowiązek informacyjny instytucji finansowych wobec kredytobiorców, kwestia zawyżania rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (RRSO) oraz proporcjonalność sankcji do przewinienia.

Wyrok TSUE stwierdza, że jeśli bank nie dopełni obowiązku informacyjnego wobec konsumenta, może stracić prawo do naliczania odsetek i dodatkowych opłat. Wszystko dlatego, że konsument nie mając podanych w zrozumiały sposób informacji na temat rzeczywistych kosztów kredytu nie jest w stanie właściwie ocenić swoich możliwości finansowych w kontekście spłaty zobowiązań. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał tym samym, że utrata prawa do naliczania odsetek i dodatkowych opłat związanych z udzieleniem kredytu jest odpowiednią karą dla banków za naruszenie obowiązków informacyjnych wobec kredytobiorców.

Z drugiej strony TSUE uznał, że choć bank ma obowiązek jasno i dokładnie podać RRSO obliczoną na dzień podpisania umowy, to zawyżenie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania oraz całkowitej kwoty do zapłaty niemal automatycznie skutkuje zastosowaniem SKD. Natomiast samo ustalenie nieuczciwych warunków umowy nie zawsze prowadzi do automatycznego zastosowania sankcji kredytu darmowego. Oczywiście nie oznacza to, że w przypadku wystąpienia naruszeń konsument nie ma prawa dochodzić swoich praw.

Jakich kredytów dotyczy sankcja kredytu darmowego?

Sankcja kredytu darmowego ma zastosowanie wyłącznie do kredytów konsumenckich, czyli takich, które są udzielane osobom fizycznym na cele niezwiązane bezpośrednio z działalnością gospodarczą lub zawodową. W praktyce oznacza to, że SKD może być zastosowana w przypadku:

• kredytów gotówkowych na dowolny cel,
• kredytów ratalnych związanych z finansowaniem zakupów towarów w sklepach stacjonarnych i internetowych,
• kredytów odnawialnych na rachunkach bankowych,
• kredytów na karach kredytowych,
• pożyczek krótkoterminowych, czyli tzw. chwilówek,
• kredytów celowych, udzielanych na przykład na remont, wakacje, komputer.

Kredyt musi być zawarty po 18 grudnia 2011 r., czyli po wejściu w życie ustawy o kredycie konsumenckim. Jednocześnie zgodnie ze wspomnianą ustawą, przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255 550 zł lub równowartości tej kwoty w walucie innej niż waluta polska.

Sankcji kredytu darmowego nie można za to zastosować wobec:

• kredytów hipotecznych, niezależnie od ich kwoty,
• leasingów i wynajmów długoterminowych,
• kredytów dla firm.

Kiedy można skorzystać z sankcji kredytu darmowego?

Z sankcji kredytu darmowego można skorzystać tylko wtedy, gdy kredytodawca naruszy określone obowiązki informacyjne wobec konsumenta, wynikające z ustawy o kredycie konsumenckim.

Sankcja kredytu darmowego - warunki

Zastosowanie sankcji kredytu darmowego jest możliwe jeśli:

• umowa kredytowa dotyczy kredytu konsumenckiego i została zawarta po 18 grudnia 2011 r.,
• kwota nie przekracza 255 550 zł lub równowartości tej kwoty jeśli kredyt został udzielony w obcej walucie,
• doszło do naruszenia przez bank lub inną instytucję finansową obowiązku informacyjnego,
• nie upłynął rok od dnia całkowitej spłaty kredytu, co oznacza, że oświadczenie o zastosowaniu SKD można złożyć w trakcie obowiązywania umowy kredytowej lub w ciągu 12 miesięcy od jej zakończenia.

Jak skorzystać z sankcji kredytu darmowego?

Skorzystanie z sankcji kredytu darmowego nie wymaga przeprowadzania postępowania sądowego. Wystarczy, że konsument spełni warunki ustawowe i złoży oświadczenie o zastosowaniu sankcji. W oświadczeniu muszą się znaleźć:

• dane kredytobiorcy,
• dane kredytodawcy,
• numer umowy kredytowej i data jej zawarcia,
• podstawa prawna, czyli art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim,
• szczegółowe informacje na temat stwierdzonych nieprawidłowości,
• żądanie uznania umowy kredytowej za darmową i rozliczenie kapitału.

Takie oświadczenie, które można przygotować samodzielnie lub z pomocą prawnika, należy wysłać do kredytodawcy. Bank może zaakceptować oświadczenie i zaproponować sposób rozliczenia kapitału lub odmówić akceptacji oświadczenia. W przypadku odrzucenia oświadczenia konsument może złożyć skargę do Rzecznika Finansowego lub Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK), bądź też skierować sprawę na drogę sądową, występując z pozwem do sądu cywilnego.

Sankcja kredytu darmowego - kancelaria

Warto wiedzieć, że wiele kancelarii prawnych specjalizuje się w kredytach konsumenckich, więc w razie wątpliwości co do zasadności SKD w danym przypadku lub w razie sporu z bankiem, można skorzystać z profesjonalnej pomocy.

Sankcja kredytu darmowego - jakie banki mogą zostać pociągnięte do odpowiedzialności za naruszenie obowiązku informacyjnego?

Każdy bank lub instytucja pożyczkowa działająca na rynku konsumenckim może zostać pociągnięta do odpowiedzialności, jeżeli dopuściła się naruszeń określonych w ustawie o kredycie konsumenckim. Nie ma przy tym znaczenia, czy jest to bank komercyjny, taki jak PKO BP, Pekao, mBank, ING, Santander, Millennium, Alior Bank, bank spółdzielczy, firma udzielająca pożyczek pozabankowych taka jak Provident, Wonga, Vivus czy też pośrednik finansowy. Nawet jeśli kredytodawca zawarł z innymi klientami setki poprawnych umów, to każdy konsument, którego umowa kredytowa zawiera błąd, ma pełne prawo do skorzystania z instytucji sankcji kredytu darmowego.

Najczęściej zadawane pytania

Czym w praktyce jest sankcja kredytu darmowego?
Sankcja kredytu darmowego to prawo konsumenta do spłaty wyłącznie pożyczonego kapitału, bez żadnych odsetek, prowizji, ubezpieczeń i innych kosztów, z której kredytobiorca może skorzystać, gdy kredytodawca nie dopełni obowiązków informacyjnych przy zawarciu umowy kredytu konsumenckiego. SKD dotyczy kredytów do 255 550 zł zawartych po 18 grudnia 2011 r.

Jakie błędy banku pozwalają na skorzystanie z SKD?

Do najczęściej spotykanych błędów, które są podstawą do skorzystania z sankcji kredytu darmowego należy brak informacji lub błędne informacje na temat rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania RRSO, kosztów kredytu i opłat dodatkowych, zasad dotyczących wcześniejszej spłaty kredytu oraz zasad odstąpienia od umowy.

Czy sankcja kredytu darmowego dotyczy kredytów hipotecznych?

Nie, sankcja kredytu darmowego dotyczy wyłącznie kredytów konsumpcyjnych. Kredyty hipoteczne, podobnie jak leasingi, pożyczki firmowe czy kredyty na działalność gospodarczą są wyłączone z tego prawa.

Czy składając oświadczenie o SKD trzeba korzystać z pomocy prawnej?

Nie, złożenie oświadczenia można przeprowadzić samodzielnie, korzystając z dostępnych wzorów i poradników, jednak w razie trudności lub sporu z kredytodawcą warto skorzystać z pomocy wyspecjalizowanej kancelarii prawnej.

Czy bank może odmówić przyjęcia oświadczenia o SKD?

Tak, bank może odrzucić oświadczenie, jeśli jednak kredytobiorca jest przekonany o słuszności swoich racji może złożyć skargę do Rzecznika Finansowego lub UOKiK albo wystąpić z pozwem do sądu cywilnego.