Nowy pogląd Rzecznika Finansowego o sankcji kredytu darmowego – co to oznacza dla kredytobiorców?

Wstęp

Rzecznik Finansowy opublikował ogólne oświadczenie zawierające istotny dla sprawy pogląd w zakresie sankcji kredytu darmowego (SKD). Dokument dotyczy interpretacji art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim i ma charakter uniwersalny – Rzecznik wprost zachęca, by załączać go do pozwów i innych pism procesowych w sporach dotyczących kredytów konsumenckich.

Dla osób spłacających kredyty i pożyczki konsumenckie to bardzo dobra wiadomość. Nowe stanowisko RF w wielu miejscach potwierdza prokonsumencką wykładnię przepisów, z której od lat korzystają sądy, ale jednocześnie porządkuje argumentację i ułatwia jej stosowanie w praktyce.

Czym jest sankcja kredytu darmowego?

Sankcja kredytu darmowego to szczególne uprawnienie konsumenta. Jeżeli bank albo firma pożyczkowa naruszy określone przepisy ustawy o kredycie konsumenckim – przede wszystkim dotyczące obowiązków informacyjnych i limitów kosztów – klient może złożyć oświadczenie, że korzysta z SKD. W efekcie spłaca tylko kapitał, bez odsetek i innych kosztów kredytu.

Rzecznik przypomina, że do zastosowania SKD potrzebne są dwa elementy:

1. naruszenie przez kredytodawcę przepisów wskazanych w art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim (m.in. art. 29, 30, 31–33, 33a, 36a–36c),
2. skuteczne pisemne oświadczenie konsumenta o skorzystaniu z sankcji.
   
   
   

Najważniejsze tezy ogólnego poglądu Rzecznika Finansowego

1. SKD działa przy naruszeniu obowiązków informacyjnych – nie tylko „poważnych”

RF podkreśla, że sankcja kredytu darmowego może być stosowana przy wszystkich postaciach naruszenia obowiązków informacyjnych: zarówno przy całkowitym braku informacji, jak i przy informacjach błędnych, niepełnych lub przedstawionych w sposób niezrozumiały.

Nie ma znaczenia, czy naruszenie jest „małe” czy „duże” – liczy się to, że może ono utrudnić konsumentowi ocenę zakresu zobowiązania. To zdecydowanie wzmacnia pozycję klienta w sporach, gdzie instytucje finansowe próbują bagatelizować błędy w umowie.

2. Całkowita kwota kredytu nie obejmuje kredytowanych kosztów

Rzecznik przypomina, że całkowita kwota kredytu to kwota środków oddanych do dyspozycji konsumenta – bez kredytowanych kosztów, takich jak prowizje czy składki ubezpieczeniowe. Te powinny być wykazane wyłącznie jako całkowity koszt kredytu, a nie wliczane do kapitału.

Nieprawidłowe przedstawienie całkowitej kwoty kredytu i RRSO może prowadzić do zastosowania SKD.

3. Odsetki tylko od faktycznie udostępnionego kapitału – nie od prowizji

Jedna z kluczowych tez poglądu dotyczy naliczania odsetek od kredytowanych kosztów (np. prowizji, ubezpieczeń). RF wskazuje, że praktyka polegająca na doliczaniu tych kosztów do kwoty kredytu, a następnie naliczaniu od nich odsetek, nie znajduje podstaw w przepisach i prowadzi do zawyżenia całkowitego kosztu kredytu oraz błędnego wyliczenia RRSO.

W uproszczeniu:

• prowizja i składki = wynagrodzenie kredytodawcy,
• odsetki = wynagrodzenie od kapitału,
• nie powinno się naliczać odsetek od wynagrodzenia.

To bardzo ważny argument w sporach o zwrot nienależnie pobranych odsetek i kosztów.

4. Rok na skorzystanie z SKD – od kiedy liczyć termin?

Pogląd RF rozstrzyga istotną w praktyce wątpliwość: od kiedy biegnie roczny termin na złożenie oświadczenia o skorzystaniu z SKD.

Rzecznik stwierdza, że termin ten nie biegnie od dnia zawarcia umowy, ale od dnia wykonania umowy, rozumianego jako pełne wykonanie wszystkich zobowiązań po obu stronach. W typowym kredycie będzie to dzień, w którym konsument spłacił ostatnią należność na rzecz kredytodawcy – niezależnie od tego, czy spłata nastąpiła dobrowolnie, czy np. w drodze egzekucji komorniczej.

To oznacza, że z sankcji kredytu darmowego mogą korzystać również osoby, które zakończyły spłatę kredytu stosunkowo niedawno, a dopiero teraz dowiedziały się o swoich prawach.

5. Wymóg jasności i kompletności informacji o kosztach

Rzecznik szczegółowo omawia obowiązek przejrzystego informowania o:

• stopie oprocentowania,
• rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania (RRSO) i założeniach przyjętych do jej wyliczenia,
• innych kosztach kredytu oraz warunkach ich zmiany.

Ogólnikowe zapisy, posługiwanie się szerokimi, nieostrymi sformułowaniami czy brak jednoznacznego wskazania wysokości opłat – mogą być podstawą do zastosowania SKD.

Jak pomaga nasza kancelaria?

W Wieniawska Adwokaci:

• analizujemy umowy kredytowe i pożyczkowe pod kątem przesłanek sankcji kredytu darmowego,
• przygotowujemy reklamacje oraz pozwy o zastosowanie SKD,
• wykorzystujemy najnowsze stanowiska Rzecznika Finansowego oraz aktualne orzecznictwo sądów.

Jeżeli spłacasz kredyt konsumencki lub pożyczkę i podejrzewasz, że w umowie są błędy:

👉 Prześlij nam swoją umowę do bezpłatnej analizy.

Powiemy wprost, czy w Twojej sprawie możliwe jest zastosowanie sankcji kredytu darmowego i jakich korzyści finansowych możesz realnie oczekiwać.