Kiedy koniec WIBOR-u? Nowy wskaźnik zamiast WIBOR

WIBOR, czyli referencyjna stopa procentowa, od lat wyznacza wysokość oprocentowania kredytów i pożyczek w Polsce. Jednak czas WIBOR-u powoli dobiega końca. Co z WIBOR-em w tej sytuacji? Kiedy zniknie WIBOR? I co to oznacza dla kredytobiorców? Na te i inne pytania odpowiadamy w poniższym artykule.

Spis treści:

1. Czym jest WIBOR i jak działa?
2. Dlaczego koniec WIBOR-u jest przesądzony?
3. Nowy wskaźnik zamiast WIBOR – co go zastąpi?
4. Co zmiana WIBOR-u oznacza dla kredytobiorców?
5. Jak przygotować się na zmianę WIBOR?
6. Czy można usunąć WIBOR z umowy kredytowej?
7. Najczęściej zadawane pytania

Czym jest WIBOR i jak działa?

WIBOR (Warsaw Interbank Offered Rate) to referencyjna stawka oprocentowania, która określa, z jakim oprocentowaniem banki w Polsce są gotowe pożyczać sobie nawzajem pieniądze na rynku międzybankowym.

Każdego dnia roboczego wybrane banki podają, po jakim oprocentowaniu mogłyby udzielić innym bankom pożyczki, a z tych propozycji – po odrzuceniu wartości skrajnych – obliczana jest średnia, stanowiąca aktualny poziom WIBOR-u. Co istotne, zmiany WIBOR-u są ściśle powiązane z decyzjami Narodowego Banku Polskiego dotyczącymi stóp procentowych, inflacją oraz sytuacją gospodarczą.

Stawka WIBOR występuje w różnych odmianach, takich jak WIBOR 1M, 3M czy 6M, które odpowiadają terminowi, na jaki udzielana jest pożyczka międzybankowa. W praktyce jednak najważniejsze jest to, że od wysokości WIBOR-u zależy oprocentowanie wielu produktów bankowych, w tym kredytów hipotecznych i pożyczek o zmiennej stopie procentowej. To się jednak zmieni, ponieważ WIBOR jest stopniowo zastępowany nowym wskaźnikiem.

Dlaczego koniec WIBOR-u jest przesądzony?

Koniec WIBOR-u w niedalekiej przyszłości stanie się faktem, ponieważ wskaźnik ten już od dawna budził wiele wątpliwości i zastrzeżeń co do jego wiarygodności. Wszystko dlatego, że WIBOR opiera się deklaracjach banków, a nie na rzeczywistych transakcjach, co sprawia, że po pierwsze jest podatny na manipulacje, a po drugie nie zawsze odzwierciedla realne warunki rynkowe. Dlatego też zmiana WIBOR-u na inny wskaźnik stała się koniecznością. Co pojawi się zamiast WIBOR?

Nowy wskaźnik zamiast WIBOR – co go zastąpi?

Nowym wskaźnikiem, który ma zastąpić WIBOR, jest WIRON (Warsaw Interest Rate Overnight). Wskaźnik ten, w przeciwieństwie do WIBOR-u opiera się na danych z rzeczywistych transakcji depozytowych zawieranych pomiędzy instytucjami finansowymi w Polsce, co oznacza, że odzwierciedla faktyczne koszty pieniądza na rynku, a nie jedynie deklaracje banków.

Wskaźnik WIRON, czyli „nowy WIBOR” został opracowany przez GPW Benchmark we współpracy z Narodowym Bankiem Polskim i Komisją Nadzoru Finansowego w celu zwiększenia przejrzystości oraz zgodności z unijnymi wymogami dotyczącymi wskaźników referencyjnych. Nad zastąpieniem WIBOR-u nowym wskaźnikiem pracuje powołana przez Komisję Nadzoru Finansowego Narodowa Grupa Robocza ds. reformy wskaźników referencyjnych.

WIRON ma zapewniać bardziej wiarygodne i stabilne odniesienie dla oprocentowania kredytów, lokat czy obligacji, a jego konstrukcja, oparta na transakcjach jednodniowych, sprawia, że ma być mniej podatny na manipulacje i ma lepiej oddawać aktualną sytuację na rynku finansowym. Zatem kiedy nowy wskaźnik zamiast WIBOR wejdzie w życie?

Zgodnie z oficjalnymi informacjami publikowanymi na stronie Ministerstwa Finansów, proces stopniowego przechodzenia z WIBOR-u na WIRON już trwa i ma zakończyć się pełnym zastąpieniem starego wskaźnika. Jak informuje Ministerstwo prace nad reformą będą kontynuowane aż do pełnego, najbardziej efektywnego i bezpiecznego zakończenia procesu zastąpienia wskaźnika WIBOR przez nowy wskaźnik referencyjny typu RFR. Najprawdopodobniej WIBOR przestanie być publikowany i stosowany pod koniec 2027 roku, nie można jednak wykluczyć przesunięcia tego terminu, gdyż pierwotny harmonogram prac zakładał, że koniec WIBOR-u nastąpi w 2025 roku i pomimo dwuletniego opóźnienia KNF nie chce się spieszyć. Nie można zatem dokładnie powiedzieć, kiedy koniec WIBOR-u stanie się faktem.

Co zmiana WIBOR-u oznacza dla kredytobiorców?

Zmiana WIBOR-u na nowy wskaźnik referencyjny oznacza dla kredytobiorców przede wszystkim modyfikację sposobu ustalania oprocentowania kredytów, zwłaszcza hipotecznych o zmiennej stopie procentowej. Nowy wskaźnik opiera się na rzeczywistych transakcjach depozytowych, a nie na deklaracjach banków, dlatego ma być bardziej przejrzysty i lepiej oddawać faktyczne warunki rynkowe. Zmiana WIBOR-u ma też zwiększyć zaufanie kredytobiorców do rynku finansowego i zapewnić im większą ochronę, z racji tego, ze nowy wskaźnik ma być bardziej odporny na wahania wywołane subiektywnymi ocenami banków i znacznie mniej podatny na manipulacje.

W praktyce koniec WIBOR-u może oznaczać nieco niższe oprocentowanie kredytów, ponieważ WIRON zwykle przyjmuje niższe wartości niż WIBOR, co w wielu przypadkach przełoży się na nieco mniejsze raty oraz na większą uczciwość wobec kredytobiorców.

Jak przygotować się na zmianę WIBOR?

Zmiana WIBOR na nowy wskaźnik odbędzie się automatycznie i bez konieczności podpisywania nowych umów przez kredytobiorców. Cały proces jest prowadzony centralnie, pod nadzorem instytucji rządowych, więc klienci banków nie muszą podejmować żadnych dodatkowych działań. Warto jednak zachować czujność i śledzić najnowsze informacje, w tym komunikatów banków w sprawie planowanego przejścia na nowy wskaźnik, bo nowy wskaźnik może wpłynąć na sposób naliczania oprocentowania, a w konsekwencji na wysokość rat kredytowych. Warto też rozważyć rozmowę z doradcą finansowym, aby ustalić co w danym przypadku oznacza zmiana wskaźników i czy będzie ona korzysta. W przeciwnym przypadku można podjąć próbę negocjacji z bankiem udzielającym kredytu w sprawie przejścia na stałą stopę procentową. Tak więc wiedza na temat tego kiedy i jak reforma wprowadzająca nowy wskaźnik referencyjny zostanie wdrożona, pozwoli podjąć świadome i trafne decyzje dotyczące posiadanego lub przyszłego kredytu.

Czy można usunąć WIBOR z umowy kredytowej?

Choć WIBOR stanowi integralny element umowy kredytowej i określa sposób wyliczania oprocentowania, w niektórych przypadkach możliwe jest usunięcie WIBOR-u z kredytu. Podstawą do usunięcia tego wskaźnika z umowy kredytowej jest wykazanie, że konsument nie został odpowiednio poinformowany o mechanizmie zmiany oprocentowania lub zapis był niejasny i tym samym klauzula dotycząca zmiennego oprocentowania oparta o wskaźnik WIBOR, może być potraktowana jako klauzula abuzywna, czyli niedozwolona.

W przypadku usunięcia WIBOR-u z umowy kredytowej można liczyć na niższe raty kredytu, zwroty nadpłat z tytułu zawyżonego oprocentowania oraz uzyskać przewidywalność, co do wysokości przyszłych spłat.

Usunięcie WIBOR z umowy kredytowej może się odbyć na drodze indywidualnych negocjacji z bankiem lub na drodze sądowej. Oczywiście trzeba mieć na uwadze to, że procesy są skomplikowane i wymagają solidnych argumentów. Dlatego chcąc domagać się usunięcia WIBOR-u z zapisów umowy kredytowej warto skorzystać z pomocy kancelarii prawnej, która ma doświadczenie w prowadzeniu tego typu spraw i pomoże ocenić, czy usunięcie WIBOR z umowy kredytowej jest w danym przypadku możliwe.

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy dokładnie zniknie WIBOR?

WIBOR ma zostać całkowicie wycofany do końca 2027 roku. Jednak wszystko wskazuje na to, że już w 2026 roku banki będą mogły oferować kredyty hipoteczne i inne produkty bankowe w oparciu o nowy wskaźnik referencyjny. Warto też dodać, że osoby posiadające kredyty wparte na WIBOR powinny monitorować komunikaty banków dotyczące zmian w umowach, gdyż banki będą stopniowo dostosowywać oprocentowanie kredytów do nowych stawek referencyjnych, co ma prowadzić do większej stabilności i przewidywalności kosztów kredytów.

Czy rata kredytu na pewno spadnie?

Nie ma pewności, że rata kredytu automatycznie spadnie po przejściu z WIBOR na nowy wskaźnik referencyjny. Rata może spaść, ale nie musi. Kluczowe są aktualne stopy rynkowe i warunki umowy kredytowej. Zmiana WIBOR na nowy wskaźnik ma przede wszystkim zapewnić przewidywalność i przejrzystość umów kredytowych, a nie automatyczne obniżki rat.

Co jeśli bank nie zmieni umowy?

Zgodnie z przepisami i wytycznymi KNF, wszystkie umowy oparte na WIBOR muszą zostać docelowo dostosowane do nowych przepisów. W praktyce oznacza to, że jeśli bank nie dopełni swoich obowiązków, kredytobiorca będzie mógł dochodzić swoich praw na drodze sądowej oraz zwrócić się o pomoc do instytucji nadzorującej – KNF.